Vanochtend hadden Anita en ik een afspraak in het PMC met dokter Merks (vervangende oncoloog van dokter Smetsers), dokter van Norel (pijndokter en lid van comfort team) en verpleegkundig specialist Inge Sieswerda. We moesten er al om 9 uur zijn. De reis naar het ziekenhuis voelde niet meteen heel vreemd of vervelend aan maar bij het binnenlopen van het PMC bekruipt mij wel een ongemakkelijk gevoel, dit is toch confronterender dan ik had verwacht. Bij de receptie worden we begroet en gecondoleerd door Simone. Anita is verdrietig en de tranen komen vanzelf. “Ik wil het helemaal niet maar ik kan het niet tegenhouden”. “Is helemaal goed, dat intense verdriet mag er gewoon zijn!” We bakken een bakje koffie en thee en Simone brengt ons naar een kamer waar we in rust kunnen wachten op ons gesprek.
Het gesprek dat volgt en ruim een uur duurt is verdrietig en goed en mooi tegelijk. Natuurlijk vertellen de dokters het een en ander maar ik denk dat het vooral goed en fijn was dat we mochten praten met (lieve) mensen die Anne kennen, die ons kennen en die het ziekteproces van dichtbij hebben meegemaakt. Mensen die voldoende hebben aan een paar woorden en het al begrijpen als ze een van verdriet verdrongen gezicht zien waar de tranen in de weg zitten, het even niet lukt een fatsoenlijke zin uit te brengen. Dat alleen al maakte dit gesprek heel waardevol.
Dokter Merks legt uit hoe er op vrijdag 8 maart is gehandeld en waarom dat is gedaan. Het meest waardevolle is hetgeen dokter Norel ons verteld. Op donderdagmiddag 7 maart waren we in het PMC voor een gesprek en dat gesprek vond toen in eerste instantie plaats met Anne alleen in een kamer met dokter van Norel. We wisten dat dit een intensief en eerlijk gesprek was geweest en we hebben toen ook wel een samenvatting van dat gesprek gehad maar ons is toen niet alles verteld (en dat was/is goed want dat was iets tussen de dokter en Anne) maar het was wel heel waardevol dat ze dat nu wel met ons deelde. Anne heeft toen aangegeven hoe ze de ernstige benauwdheidsaanval op woensdagochtend 7 maart heeft ervaren. Ze had verteld dat ze dat nooit maar dan ook nooit meer wilde meemaken omdat het zo ontzettend eng was. Ze was op dat moment echt aan het stikken en dat maakte haar bang. Ze hebben toen met elkaar besproken hoe te handelen als zoiets weer zou gebeuren, hoe ze dat eventueel zouden kunnen voorkomen. Anne was in dat gesprek heel bijzonder geweest. De angsten en de zorgen waren er heel duidelijk maar kon ze ook heel goed uitleggen. Toen de dokter had aangegeven dat Anne daarom waarschijnlijk snel de morfine pomp zou moeten gebruiken was de eerste reactie van Anne “eigenlijk wil ik dat niet want dan heb ik het voel dat ik in de volgende -laatste- fase kom” waarop ze meteen zei “maar ik zit denk ik al in die fase of niet?”. Het horen van dit gespreksverslag en het nu weer opschrijven zorgen dat ik de tranen opnieuw in mijn ogen schieten, wat een klotegesprek, is toch niet te geloven dat zo’n mooi meisje dit soort stomme gesprekken moeten hebben?!! We zijn ons altijd bewust geweest van hoe zwaar het was voor Anne en we probeerden er zo goed mogelijk voor haar te zijn maar als je dit dan hoort dan lijkt het wel of de zwaarte alleen maar toeneemt en ik bijna niet kan voorstellen hoe Anne dit allemaal heeft kunnen doen en volhouden. Zoals dokter van Norel zei “Anne kon heel goed uitleggen dat ze niet wilde stikken en begreep ook heel goed wat het betekende om haar in die situatie comfortabel te krijgen maar tegelijkertijd bleef ze zelfs op die dondermiddag nog vol levenslust. Wilde ze wel weten wat euthanasie betekende en wat de mogelijkheden waren maar daarna moest het terug het laatje in want daar was nog geen sprake van, ze wilde door maar wel met de min of meer geruststellende gedachte dat er alles aan gedaan zou worden dat ze niet zou stikken”.
Het verslag van het gesprek tussen Anne en dokter van Norel heeft Anita en mij wel geholpen. Ook al voelen we de pijn in alle vezels van ons lichaam bij het horen van hoe dat gesprek is verlopen, het geeft ook een bepaalde rust te weten dat Anne zich bewust was van in welke fase ze zat en wat er mogelijk zou gebeuren bij opnieuw een benauwdheidsaanval. Dat ze dan medicijnen zou krijgen om haar comfortabeler te krijgen en dus niet (bewust) te stikken maar dat het lichaam in die situatie dan ook zou kunnen zeggen het is genoeg geweest omdat er geen enkele marge meer over was. Neemt het verdriet niet weg maar geeft op een bepaalde manier wel rust te weten dat Anne rustig is ingeslapen op een manier die vooraf min of meer is besproken waarbij gelukkig aan de belangrijkste wensen van Anne is voldaan; Geen tijd voor angst en niet bewust stikken. Deze laatste zin vind ik lastig op te schrijven maar jullie snappen denk ik wel wat ik bedoel te zeggen.
Alles is deze dagen een beetje dubbel. Natuurlijk was Anne een bijzonder en lief meisje maar wat heb je eraan?! Natuurlijk was de dag van de uitvaart een prachtige dag maar wat heb je eraan?! Natuurlijk is het fantastisch om zoveel lieve berichtjes en kaartjes te ontvangen maar wat heb je eraan?! Natuurlijk is het fijn om zo’n gesprek met de dokters te hebben en te horen hoe bijzonder Anne tot op het allerlaatste moment is geweest maar wat heb je eraan?! Die zin “wat heb je eraan, we krijgen Anne er niet mee terug” blijft in ons hoofd spoken, maakt ons bij vlagen gek maar tegelijkertijd is het antwoord op deze vraag natuurlijk ook dat we er wel heel veel aan hebben. Natuurlijk zijn we heel dankbaar voor onze bijzondere lieve Anne en de tijd die we met haar hebben mogen beleven!! Natuurlijk zijn we dankbaar voor de dag van de uitvaart, die dag had niet mooier kunnen zijn!! Natuurlijk voelen we ons gesterkt door alle meeleven in welke vorm dan ook en daar zijn we jullie super dankbaar voor!! Het is er allebei, de dankbaarheid maar op dit moment toch ook vooral het verdriet, het gemis en de pijn dat Anne er niet meer is.
Vanmiddag kwam uitvaartbegeleidster Esther bij ons op bezoek. We hebben best wel lang fijn kunnen napraten. Zoals hierboven al even benoemd kunnen we terugkijken op een hele bijzondere en mooie uitvaart. Esther kwam de film brengen die de videograaf heeft gemaakt. Het is een 3 uur durende film geworden. Het begin is eigenlijk de livestream maar de rest van de dag tot en met het einde op de begraafplaats is ook onderdeel van de film. De videograaf had bij Esther aangegeven al heel wat uitvaarten gedaan te hebben maar nog nooit zo’n bijzonder mooie en warme als deze had meegemaakt. Ook hij had aan het einde wel even een traantje moeten wegpinken maar hij vond het daarom wel een eer dat hij dit had mogen doen en heeft met veel liefde de film voor ons gemaakt als ‘eeuwige’ herinnering aan Anne en aan deze dag.
De film is te groot om te streamen vanaf deze website (ben bang dat de website dan plat gaat :-)) dus heb ik de video op OneDrive gezet. Hieronder een linkje naar de video zodat jullie als jullie dat willen de film kunnen downloaden en bekijken. Mocht het niet lukken mag je altijd een berichtje sturen dan regelen we het op een andere manier.
Link naar de video registratie van de uitvaart: Uitvaart Anne van den Brink.mp4
